Mijn pensioen en ik (12)

Ontkenning, angst of avontuur?

Onder het denken over de pensioenfase liggen beelden en belevingen van ‘ouder worden’. Een bekend gezegde: in onze maatschappij wil iedereen wel oud worden, maar het niet zijn. Er is een enorme afkeer en angst, alsof de ouderdom slechts bestaat uit rolstoelen, luiers en hulpbehoevendheid. Dat verklaart de hijgerig-opgewekte toon waarop over ‘de derde levensfase’ gesproken wordt: nog eenmaal ‘knallen’, er vol tegenaan en jeugdig vitaal de pensioenvrijheid tot achter de komma uitnutten, tot je door de zo gevreesde ‘vierde levensfase’ wordt ingehaald.
Suzanne Weusten haalt in De Volkskrant onderzoek aan dat laat zien: hoe ouder, hoe gelukkiger. “Balsem voor de ziel voor een beginnend zestiger als ik”, schrijft ze. “Waarom zou ik me eigenlijk schrap zetten tegen het ouder worden?”

Jaarringen. Foto: Agriwiki

Hoe bepalend is mijn leeftijd voor mijn identiteit? vraagt Weusten zich af. Hierop heeft Anne Karpf (How to age, 2014) een heel mooi antwoord. “Older people regularly say, in amazement, ‘I don’t feel old, I still feel 18 inside.’ They are still 18 inside - and 28, 38, 48 and 58; all those former ages aren’t eviscarated by age but are enfolded inside them, like the rings in a tree trunk.”
Karpf pleit voor een ‘pro-age’-houding als tegengif tegen de leeftijdsontkenning van de ‘bungee-jumping, jet-skiing, Botoxed baby-boomer’.
Ouder worden is niets meer en niets minder dan een onvermijdelijk aspect van menszijn, en het begint ook niet plotseling op je 60e of zo. In het boekje geeft ze een compacte maar behoorlijk complete sociaal-culturele analyse van de heersende beelden over ouderdom, en stelt daar een positieve benadering tegenover met voorbeelden van mensen op leeftijd die ondanks verliezen en beperkingen hun vitaliteit eerder hebben verdiept dan zijn kwijtgeraakt. Zo bekeken is ouder worden gewoon deel van het levensavontuur.
Ik die gedachte word ik bevestigd door schrijfster Renate Dorrestein. In een interview in het maandblad Zin antwoordt zij op een vraag over ouder worden (ik parafraseer, want heb de tekst niet bij de hand): “Toen ik jong was dacht ik weleens over ‘later als ik groot ben’. Dat hield op bij een jaar of vijftig, wat ik toen al erg oud vond. Inmiddels ben ik zestig, en ik ontdek: ouder worden is leuk. Het is een avontuur, iets nieuws waaraan ik begin.”

Hoe ouder, hoe gelukkiger. Suzanne Weusten, De Volkskrant, 7 februari 2015

How to Age. Anne Karpf & The School of Life, 2014

‘Ouder worden blijkt een ongelofelijke meevaller te zijn’. Interview met Renate Dorrestein door Rick de Leeuw, 10 februari 2015, Zin nr. 3